Commentaar bij vwo-examen scheikunde 1^e tijdvak 2016

Vraag 3.
Het zal voor leerlingen misschien geen probleem opleveren maar door het slingerstreepje ~ bij de N op de uitwerkbijlage kan er eigenlijk geen Lewisstructuur getekend worden die voldoet aan de oktetregel. Want wat (hoeveel elektronen) stelt dat slingerstreepje voor?

Vraag 4.
Er moet onderzoek beschreven worden waarmee getoetst moet worden de hypothese “dat MX de huid in beide richtingen kan passeren”. Maar in het correctievoorschrift wordt alleen gewag gemaakt van de toetsing van het passeren van de huid “van binnen naar buiten”. Dat is dus geen compleet antwoord op de vraag. (Weliswaar staat boven de vraag dat uit kwalitatief onderzoek blijkt dat MX uit water via de huid wordt opgenomen, maar zou dat aspect geen onderdeel uit hoeven te maken van de hypothese, en dus ook niet van de vraag.)

Boven vraag 6.
Waarom worden bij ethyn en ethaan de formules gegeven? Worden dit soort formules voortaan niet meer bekend verondersteld?
Waarom begint de eerste zin na de liggende streepjes met “als” en de tweede met “indien”. Moet dat niet beide gevallen “als” of “indien” zijn?
Waarom wel waterdamp en niet koolstofdioxidegas (zoals onderaan in vraag 6)?

Vraag 6.
Uit het voorbeeld van een juist antwoord in het correctiemodel kun je afleiden dat in reactievergelijkingen, als ze een reactie op macroniveau beschrijven, gebroken coëfficiënten gebruikt mogen worden:
C₂H₂ + 2,5 O₂ → 2 CO₂ + H₂O

Boven het diagram boven vraag 7.
Waarom wordt er ineens een term op microniveau (“watermoleculen”) gebruikt terwijl de rest van de tekst en ook de aanduiding bij de y-as van het diagram (“water”) op macroniveau is?

Vraag 9 en erboven.
Wat zijn “de energieniveaus van de niet-ontleedbare stoffen”? Ter verduidelijking had er bij moeten staan dat je kunt doen alsof ethyn respectievelijk ethaan eerst ontleed worden (en daarna met zuurstof verder reageren tot de reactieproducten) en dat het energieniveau van dié toestand bedoeld wordt.

Vraag 9.
Tweede liggende streepje: wat zijn molecuulformules en coëfficiënten van reacties? Reacties hebben geen molecuulformules en coëfficiënten komen voor in reactievergelijkingen.

Vraag 11.
Wat zijn “losse aminozuren”? In de syllabus komt die (vak?)term niet voor.

Vraag 12.
Waarom in het correctievoorschrift alleen voorbeelden in termen van (S- en N-)atomen en niet van elementen?

Boven vraag 13.
Onjuist taalgebruik. Niet “als in een zuur of alcohol een oneven aantal C atomen aanwezig is” maar (bijvoorbeeld):
“als een zuur of alcohol wordt voorgesteld met moleculen met een oneven aantal C atomen” of “als in zuur- of alcoholmoleculen een oneven aantal C atomen voorkomt”.

Boven vraag 14.

Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft micro/macro.
Zou bijvoorbeeld beter zo kunnen:
“… zoals havenslib, is veel sulfaat aanwezig.”
“Deze bacteriën verbruiken namelijk het aanwezige waterstof om sulfaat om te zetten tot H₂S. De vergelijking van de halfreactie van sulfaat is hieronder op microniveau weergegeven.”
Of desnoods (als je het per se op microniveau zou willen formuleren): “Deze bacteriën verbruiken namelijk de aanwezige waterstofmoleculen om sulfaationen om te zetten tot H₂S-moleculen. De vergelijking van de halfreactie van het sulfaation is hieronder weergegeven.”
In vraag 14 wordt dat dan weer wel netjes gedaan: “omzetting van SO₄^2– tot H₂S.”

Boven vraag 15.
Inconsequent taalgebruik wat betreft micro/macro. “… worden de opgeloste S^2– ionen volledig omgezet tot H₂S en HS^–.” zou moeten zijn: “… wordt het opgeloste S^2– volledig omgezet tot H₂S en HS^–.” of “… worden de opgeloste S^2– ionen volledig omgezet tot H₂S moleculen en HS^– ionen.”

Vraag 15.
Inconsequent taalgebruik wat betreft micro/macro. Er wordt gevraagd naar een deeltje, dus dan moet de keuze zijn tussen het H₂S molecuul en het HS^– ion en niet tussen H₂S en HS^–.
Gezien de vraag is het dan wel vreemd dat het voorbeeldantwoord in het correctiemodel helemaal op macroniveau geformuleerd is en niet op micro(deeltjes)niveau. Strikt genomen is dat antwoord(model) dus niet correct.

Boven vraag 20.
“In alle destillatiestappen in dit proces komt (komen) de stof(fen) met de laagste temperatuur boven uit de destillatiekolom.” Maar dat is met betrekking tot vraag 20 niet relevant; wel dat dat in het blokschema ook zo getekend is/moet worden.

Vraag 20.
Boven vraag 20 staat dat waterstof en HCl elk worden teruggevoerd in het proces maar in het voorbeeldantwoord ontsnapt er vanuit S4 ook waterstof uit het proces. Moet dat per se? En als dat niet zo getekend is, levert dat dan puntenaftrek?

Boven vraag 21.
Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft macro/micro.
“Kristalstructuur” is op microniveau maar “element boor als schadelijke verontreiniging in silicium” is op macroniveau. Daardoor is niet duidelijk of met deeltjes boor macrodeeltjes of microdeeltjes bedoeld worden. Bovendien hebben die invloed op de roosteropbouw (microniveau) en de geleidbaarheid (macroniveau).

Vraag 21.
Is de (vraag)formulering “Geef twee aspecten waarom …” taalkundig correct? En wat wordt ermee bedoeld?
In één vraag wordt gevraagd naar een eigenschap van het boordeeltje (straal) en naar een eigenschap van element boor (covalentie). Niet verwonderlijk dus dat de vraag moeilijk correct te formuleren is.